مکانیسم تداخلات دارویی بین ضد رتروویروس ها، داروهای اعصاب و مواد مخدر

مکانیسم تداخلات دارویی بین ضد رتروویروس ها، داروهای اعصاب و مواد مخدر

مکانیسم تداخلات دارویی را می توان به دو گروه اصلی تقسیم بندی کرد:

  • تداخلات دارویی پویا: هنگامی رخ می دهند که دو دارو دارای مواد افزودنی و خواص سینرژیک یا ضد دارویی باشند. به طور مثال، کلوزاپین و زیدو وودین ممکن است با هم تداخل کنند. زیرا که هر دوی آنها می تواندد موجب سرکوب مغز استخوان شوند.

  • تداخل فارماکوکینتیک: هنگامی رخ می دهد که یک دارو در جذب،توزیع، متابولیسم، و حذف داروی دیگر تداخل ایجاد کند. تداخل با متابولیسم فاز اول (اکسایش، کاهش، هیدرولیز) و همچنین تداخل با متابولیسم فاز دوم (کونژوگاسیون به نیمه های سولفات یا گلوکورونید) ممکن است منشاء آن دسته از تداخلات دارویی باشند که از لحاظ کلینیکی دارای اهمیت هستند.

این فصل بطور عمده تداخل فارماکوکینتیک را مورد توجه قرار می دهد، زیرا این تداخل مکانیسم اصلی تداخلات بین ضد رتروویروس ها و داروهای اعصاب، مواد مخدر، سوء مصرف مواد و داروهای گیاهی می باشد.

کبد، عمدتاً از طریق اکسیدازهای میکروزومال سیتوکروم CYP P450، به عنوان محل اصلی بدن برای متابولیسم بسیاری از داروها، ترکیبات جایگزین مانند فرآورده های گیاهی، و داروهایی که بصورت تفریحی مورد استفاده یا سوء استفاده قرار می گیرند بکار می رود. سیستم آنزیم CYP خانواده بزرگی از ایزوآنزیم های مرتبط با یکدیگر است که عمدتاً در کبد و روده یافت می شوند که بطور خاص از طریق دگرگونی زیستی اکسیداتیو مواد متعدد در تشکیل متابولیت ها دخیل هستند.

این متابولیت ها ممکن است بعداً توسط کلیه ها جذب یا حذف شوند یا با ترکیباتی کونژوگه شوند که آنها را پیش از حذف توسط کلیه یا مدفوع آبدوست و پایدار سازند. در خصوص تداخلات دارویی بین داروهای اعصاب، مواد مخدر، داروهای گیاهی، و داروهایی که بصورت تفریحی مورد استفاده یا سوء استفاده قرار می گیرند و ضد رترو ویروس ها، زیرخانواده های ایزوآنزیم CYP از لحاظ بالینی به هم مربوط هستند شامل 3A4 ،2C19، 2C9، 2B6، 1A2، CYP2D6 می شوند.

تداخلات دارویی مهم که در کبد رخ می دهند معمولا با مهار یا القای ایزوآنزیم های CYP و سیستم های آنزیم ترانسفراز (کونژوگه) ایجاد می شوند. مهار آنزیم هنگامی رخ می دهد که دارویی فعالیت متابولیکی و عملکرد یک ایزوآنزیم CYP یا یک انتقال دهنده را کاهش دهد و در نتیجه متابولیسم سایر داروهایی که سوبستراهای این آنزیم هستند کاهش یابد. القای آنزیم هنگامی رخ می دهد که دارویی فعالیت متابولیکی و عملکرد یک ایزوآنزیم CYP یا یک ترانسفراز را تحریک کند و در نتیجه متابولیسم سایر داروهایی که سوبستراهای این آنزیم هستند افزایش یابد.