موضوع: اخبار

باید نگران بازگشت موج دوم ایدز براثر اعتیاد تزریقی باشیم

باید نگران بازگشت موج دوم ایدز براثر اعتیاد تزریقی باشیم

اداره ایدز وزارت بهداشت هر دو سال یك بار، شیوع اچ‌آی وی ایدز را در گروه‌های با رفتار پرخطر اندازه‌گیری می‌كند. نتیجه شیوع بیماری در مصرف‌كنندگان تزریقی مواد مخدر در سال ٩٣ در مقایسه با نتایج مطالعه پایان دهه ٨٠ تقریبا برابر و ١٥ درصد بود كه این همسانی به ما نشان داد، شیوع اچ‌آی وی ایدز بین این گروه تا حد قابل قبولی مهار شده كه علت آن هم به اجرای برنامه‌های كاهش آسیب اعتیاد بازمی‌گشت. فراموش نكنیم كه پشت پرده اعتیاد، گروهی مشغول تجارت هستند و طبیعی است كه این سوداگران به محض مشاهده واكنش منفی جامعه بر علیه یكی از مواد مورد تجارت‌شان، به دلیل ماهیت سوداگری، بازار را تغییر می‌دهند. این روال از سال‌های قبل و در تمام كشورها مطرح بوده است.

نمونه آنكه زمانی تریاك، در زمره مواد با كلاس بود و هرویین به عنوان ماده مخدری با تابو و ننگ مطرح بود. چندی بعد، هرویین به عنوان ماده باكلاس شایع شد اما بعد از ایجاد انگ نسبت به هرویین، كراك به بازار آمد. بعد از آنكه با كراك هم مقابله اجتماعی صورت گرفت، شیشه و سایر مواد مطرح شدند و نتیجه آنكه سوداگران هربار با تغییر بازار، الگوی مصرف را هم تغییر دادند. اتفاقی كه كاملا پیش‌بینی شده است و در واقع، الگوی مصرف بر اساس تقاضای بازار قابل تغییر است. ما هم از چند ماه قبل شنیده بودیم كه مصرف تزریقی شیشه در برخی مناطق گزارش شده و این گزارش‌ها موجد این نگرانی برای سیاست‌گذاران بود كه مصرف شیشه به تنهایی باعث آثار مخربی می‌شود و مصرف تزریقی آن، این آثار را دو چندان می‌كند.

در واقع تغییر شیوه مصرف شیشه یك پیش آگهی برای تغییر الگوی مصرف بود.  اما در كنار تمام این بحث‌ها تاكید ما این است كه اطلاع‌رسانی به صورت مستمر، گسترده و برای تمام گروه‌های سنی و جمعیتی اجرا شود تا پیام كاهش آسیب اعتیاد را منتقل كند. كاهش آسیب چه می‌گوید؟ مواد مخدر مصرف نكن. اگر مصرف می‌كنی به شكل تزریقی مصرف نكن. اگر به شكل تزریقی مصرف می‌كنی تا زمانی كه برای درمان اعتیاد اقدام نكرده‌ای تزریق مشترك نداشته باش. برنامه‌های كاهش آسیب اعتیاد هم نخستین بار با رویكرد كاهش اچ‌آی وی در دهه ٨٠ مطرح شد اما در پی تغییر الگوی مصرف اعتیاد، برنامه‌های كاهش آسیب ثابت كرد كه سرعت شیوع ایدز بین مصرف‌كنندگان تزریقی مواد مخدر كاهش یافته و این نتیجه باعث آرامش نسبی سیاست‌گذاران شد. از این سو، در پی تغییرات مدیریتی و سیاست‌گذاری طبیعی بود كه برنامه‌‌های كاهش آسیب كمرنگ‌تر دیده شود.

اگر سناریوی گرانی قیمت شیشه و گرایش به سمت مصرف تزریقی هرویین به دلیل ارزان‌تر بودن قیمت هرویین صحت داشته باشد ما با دو چالش جدی مواجه خواهیم بود: نخستین خطر ناشی از گرانی قیمت شیشه، تغییر مصرف به سمت تزریق شیشه با هدف تاثیر‌گذاری بیشتر است. خطر دوم هم شیوع دوباره تزریق هرویین است كه در گذشته هم رفتار شایعی بوده است. بنابراین، وضعیت بسیار نگران‌كننده است و به همین دلیل تاكید دارم كه برنامه‌ریزی جامع و مستمر و نه مقطعی برای كاهش آسیب در جامعه و زندان و نقاط پرخطر اجرا شود.

ما به دلیل نگرانی از گسترش ایدز تاكید داریم كه برنامه‌های كاهش آسیب اعتیاد دهه ٨٠ به صورت ارتقایافته و به‌روز شده با شرایط امروز كه چندان هم پیچیده و نیازمند مقدمات نیست و تمام اطلاعات آن موجود است، با سرعت جدی گرفته شود و به خصوص، گروه‌های سیار خدمت رسان به معتادان خیابانی و انجمن‌های فعال در كمك‌رسانی به معتادان خیابانی و تشویق به درمان اعتیاد تقویت شده و مورد حمایت قرار بگیرند. یادمان باشد امروز گروه مصرف‌كننده ما هم با دهه ٨٠ متفاوت است. در دهه ٨٠ مصرف‌كننده راحت‌تر شناسایی می‌شد و جای آنها در بیغوله‌ها و خرابه‌ها بود اما امروز دسترسی به لایه مصرف‌كننده به سهولت آن زمان نیست و زیر پوست مناطقی از شهرهای بزرگ به خصوص تهران با تجمعی از مصرف‌كنندگان مواجه هستیم.