ویژه برنامه روز جهانی ایدز با حضور دکتر مجید رضازاده

ویژه برنامه روز جهانی ایدز با حضور دکتر مجید رضازاده

 به مناسبت روز جهانی ایدز شبکه سلامت سیما ویژه برنامه‌ای را تولید کرده که با کارشناسان و متخصصان مشکلات و مسائل افراد مبتلا را بررسی می کند. اولین قسمت از این برنامه  با حضور دکتر مجید رضازاده - رئیس مرکز توسعه پیشگیری سازمان بهزیستی کشور - در روز سه شنبه بر روی آنتن رفت. آقای افشین خوش رفتار (مددکار اجتماعی) و دکتر علی نقی، مدیر باشگاه یاران مثبت نیز از دیگر میهمانان این برنامه بودند.

دکتر مجید رضازاده

در ابتدا گفت و گویی با دکتر رضازاده:

با توجه یه رویکرد شما در حوزه پیشگیری چقدر مساله پیشگیری در حوزه ایدز با توجه به اینکه این بیماری درمان قطعی ندارد، حائز اهمیت است؟

دکتر مجید رضازاده پیشگیری را مساله اساسی در حوزه اچ آی وی / ایدز مطرح کرد و گفت: اگر این بیماری درمان هم می شود، باز مساله درمان به پیشگیری کمک می کند. ایشان مساله پیشگیری را کاهش دهنده هزینه ها دانست و با اشاره به اینکه موضوع پیشگیری در همه دنیا بسیار حائز اهمیت است افزود: با پیشگیری می توان از بقیه آسیب های اجتماعی نیز جلوگیری نمود.

با توجه به فضاهایی که در کل کشور داریم چقدر برای پیشگیری هزینه می کنیم و سازمان های دولتی چقدر به این موضوع پرداخته اند؟

رئیس مرکز توسعه پیشگیری سازمان بهزیستی کشور در این باره گفت: معاونت پیشگیری سازمان بهزیستی شامل ٥ اداره کل می باشد و اگر مساله معلولیت ها رو به دلیل موضوعیت متفاوت آن کنار بگذاریم، بقیه ٤ اداره به بحث پیشگیری از آسیب های اجتماعی و در نهایت پیشگیری از اچ آی وی /ایدز کمک می کند. ایشان ضمن معرفی این ٤ اداره با عناوین ١) دفتر پیشگیری از آسیب های اجتماعی ٢) دفتر پیشگیری از اعتیاد ٣) کمیته پیشگیری و کنترل ایدز ٤) دفتر مشاوره و سلامت روان، توضیحات کوتاهی در مورد فعالیت هر کدام از این دفاتر پیشگیری بیان کرده و موضوع آسیب اجتماعی را چندوجهی دانسته که هر کدام می توانند بر دیگری تاثیر داشته و پیشگیری و کنترل هر کدام می تواند به دیگری کمک کند.

اولین اولویت در پیشگیری از ایدز چیست؟ در واقع آنچه که سازمان ها به خصوص سازمان بهزیستی بیشترین هزینه را برای آن می پردازند چه موضوعی است؟

دکتر رضازاده گفت: مداخلاتی که در حوزه پیشگیری از ایدز در سازمان بهزیستی انجام می شود به دو دسته کلی تقسیم می شوند: ١) مداخله در پیشگیری اولیه ٢) مداخله ثالثیه یا پیشگیری مثبت

در بحث پیشگیری اولیه سراغ گروه های پرخطر می رویم. این گروه های شامل معتادان تزریقی و خانواده هایشان و کسانی که رفتار جنسی پرخطر دارند، می شوند. با بحث آموزش و آگاهی به کم شدن رفتارهای پرخطر کمک کرده تا این بیماری به افراد دیگر و خانواده ها منتقل نشود. در این حوزه بقیه سازمان ها مثل سازمان زندان ها و همچنین وزارت بهداشت نیز مداخله دارند.

ایشان در حوزه پیشگیری مثبت به ٢٣ باشگاه مثبتی که در سراسر کشور وجود دارند اشاره کرد و گفت: این باشگاه ها با صحبت ها و هماهنگی انجام شده تا سال آینده در تمام استان ها راه اندازی خواهند شد.

دکتر رضازاده در مورد عملکرد این باشگاه ها گفت: بحث پیشگیری مثبت در این باشگاه ها اتفاق می افتد و در واقع افراد اچ آی وی مثبت در این مراکز حمایت می شوند. این حمایت ها شامل حمایت های اجتماعی، مالی، معنوی و آموزشی است و سعی می شود با حمایت های همتایان این افراد به افرادی جامعه پذیر تبدیل شوند.

دکتر رضازاده در ادامه گفت: طی دهه اخیر ایران برنامه موفقیت آمیزی در حوزه کاهش آسیب اعتیاد داشته و به عنوان کشوری که توانسته این راه انتقال یعنی انتقال در معتادان تزریقی را کنترل کند در دنیا مورد تشویق قرار گرفته ایم. ایشان افزود: ما طی حدود ٧ سال توانستیم شیب صعودی اچ آی وی / ایدز را مخصوصا در معتادان تزریقی کاهش داده و تعداد موارد جدیدی که هرسال اضافه می شود را کم کنیم. در موج دوم که در واقع همان انتقال از طریق سوزن مشترک و بحث اعتیاد تزریقی است، توانستیم با مداخله کاهش آسیب و توزیع سوزن و سرنگ استریل و آموزش در این حوزه  تعداد مبتلایان را کاهش دهیم.

 ایشان در ادامه به موج سوم انتقال ایدز یعنی از طریق روابط جنسی پرخطراشاره کرد و در این باره گفت: هر نوع رابطه جنسی خارج از چارچوب خانواده و غیر انحصاری یعنی کسی که با بیش از یک نفر رابطه جنسی داشته باشد را رابطه جنسی پرخطر می نامند و افزود اگر افراد رفتار پرخطر خود را کنار بگذارند یا کم کنند یا از وسایل پیشگیری مثل کاندوم استفاده کنند می توان انتقال در این موج را نیز کنترل کرد.

در اروپای شمالی و آفریقای جنوبی از نظر آموزش و دیگر فعالیت ها چه اقداماتی انجام شده که توانسته اند این بیماری را کنترل کنند؟

دکتر رضازاده در این باره گفت: آن چیزی که اهمیت فراوان دارد و باید به آن اشاره کرد این است که آنها تابو ها را کنار گذاشتند و با واقعیت ها رو به رو شدند. ما باید بتوانیم اعتماد مردم را جلب کنیم ما به مردم اعتماد کنیم و مردم به ما، ما نباید خودمان را قیم مردم بدانیم، فقط باید اطلاع رسانی کنیم و مردم هستند که باید تصمیم بگیرند په کاری را باید انجام دهند و چه کاری را نباید.

ایشان با اشاره به اینکه در اعتیاد ما قادر نیستیم از مصرف مواد در همه افراد پیشگیری کنیم و اینکه به اجبار نمی توان اعتیاد را کنار گذاشت به موضوع مداخله کاهش آسیب و توزیع سوزن و سرنگ استریل اشاره ای داشت و گفت: همانطور که با این مداخلات توانستیم شیوه انتقال در موج دوم را کنترل کنیم، اگر موج سوم را با همین نگاه وارد شویم موفق خواهیم بود.

سیر خدمات بهزیستی در چطور ارزیابی می کنید؟

در سازمان بهزیستی مراکز مختلفی را داریم که طیف خدمات گسترده ای را در حوزه پیشگیری و کنترل ارائه می دهد که از جمله می توان به ٢٣ باشگاه مثبتی که با افراد اچ آی وی مثبت خدمات می دهد اشاره کرد. مراکز دیگر شامل مراکز کاهش آسیب که بیش از ٤٥٠ مرکز هستند. ١٥٠ مرکز به صورت روزانه، بیش از ٥٠ مرکز خدمات شبانه ( شامل خوابگاه و خدمات کاهش آسیب به کارتن خواب ها و معتادان تزریقی) و ٢٥٠ تیم سیار ( تیم های سیار برای آن دسته از افرادی که به مراکز مراجعه نمی کنند خدمات می دهند و با مراجعه به این افراد و توزیع سوزن و سرنگ استریل به آنها نیز آموزش های لازم را داده که چطور مبتلا به اچ آی وی نشوند و دیگران را نیز مبتلا نکنند) در این بخش ها خدمات می دهند.

ایشان در ادامه گفت: بالای ٢٢٠٠ مرکز در سطح کشور زیر نظر سازمان بهزیستی برای درمان و کاهش آسیب اعتیاد خدمات می دهند. این مراکز شامل مراکز سرپایی، کوتاه مدت (یک هفته یا ١٠ روز)، میان مدت (یکماه)، بلند مدت (٤ تا ٦ ماه) و مراکز گذری می باشد که هر کدام به بحث آموزش و ارائه خدمات می پردازند.

ایشان در ادامه به این موضوع اشاره ای داشت که اعتیاد و روابط جنسی را در دنیا هم نمی توان ریشه کن کرد ولی می توان در جهت پیشگیری، انتقال از این دو طریق را کنترل نمود. سپس با وجود نگرانی هایی که در مورد راه های انتقال این بیماری وجود دارد افزود: ویروس اچ آی وی / ایدز، ویروس خیلی ضعیفی است که در خارج از بدن زود از بین می رود. این ویروس به راحتی نمی تواند از طریق ابزارآلات منتقل شود. پس مردم نباید در این موارد نگران باشند. در مورد انتقال این بیماری در آرایشگاه ها نیز اشاره ای داشت که این راه انتقال درصد خیلی کمی را به خود اختصاص داده و تاکنون در کشور گزارشی در خصوص انتقال ایدز در آرایشگاه ها نشده است. و اگر آرایشگاه ها احتیاطات اولیه را رعایت کنند، وسایل را ضدعفونی کنند و موارد بهداشتی را رعایت کنند نباید در این خصوص نگرانی وجود داشته باشد.

بنابراین ما اگر فقط مراقب این باشیم که اعتیاد، تزریق مشترک  و روابط جنسی خارج از چارچوب خانواده نداشته باشیم، نباید نگران اچ آی وی باشیم.

دکتر علی نقی، مدیر باشگاه یاران مثبت نیز توضیحاتی در این مورد بیان کردند و در کنار بحث توزیع سرنگ و سوزن استریل در برنامه های کاهش آسیب زندان ها به موضوع متادون درمانی اشاره کرد که به کاهش مصرف مواد به صورت تزریقی در زندان ها کمک کرد. ایشان درادامه افزود: کسانی که رفتار پرخطر دارند به مرکز مشاوره بیماری های رفتاری مراجعه کنند و اینکه آزمایش اچ آی وی حتما باید همراه مشاوره باشد تا برای افراد کمک کننده باشد. 

ویژه برنامه روز جهانی ایدز با حضور دکتر رضازاده

در بخشی از این برنامه به نقش مددکار اجتماعی نیز در بحث اچ آی وی/ ایدز پرداخته شد و آقای افشین خوش رفتار در خصوص فعالیت مددکاران اجتماعی و نقش آنها توضیحاتی را بیان کرد.

در پایان دکتر رضازاده به نقش و اهمیت خانواده ها اشاره کرد و گفت: برای کنترل اچ آی وی/ ایدز و اعتیاد و هر آسیب اجتماعی دیگری باید به نقش خانواده اهمیت دهیم. خانواده در بحث آموزه های دینی، روانشناسی، تربیتی اهمیت فراوان داشته و می تواند در حوزه سلامت اجتماعی نقش به سزایی داشته باشد. پس باید به نقش خانواده اهمیت زیادی بدهیم، به خانواده ها اعتماد کنیم، وفادار باشیم تا بتوانیم از آسیب ها پیشگیری کنیم.

ایشان همچنین به معرفی سایت مرکز ملی پیشگیری از ایدز ایران که زیر نظر سازمان بهزیستی فعالیت می کند، پرداخت و در مورد خدمات آموزشی و فعالیت های این سایت توضیحاتی را بیان کرد و افزود آنچه که در این سایت منحصر به فرد است بخش پرسش و پاسخ این سایت است که سوالات  را به روز پاسخ می دهد و می تواند برای افرادی که نمی توانند حضوری مراجعه کنند و مشاوره بگیرند می تواند کمک کننده باشد.

سایت مرکز ملی پیشگیری از ایدز ایران

بخش دوم و سوم این ویژه‌ برنامه پنجشنبه و یکشنبه هفته آینده از ساعت 20 تا 23 از شبکه سلامت پخش می شود. تهیه‌ کنندگی این برنامه را فرشاد شکیبی به عهده دارد و در گروه اجتماعی و خانواده شبکه سلامت طراحی شده است.