فنون برقراری ارتباط خوب

فنون برقراری ارتباط خوب

1- خوب گوش‌دادن: دشوارترین و بهترین مهارت برای ایجاد ارتباط خوب، هنر گوش‌دادن است.

2- همدلی: پاسخی كه درك و فهم فرد را نشان دهد احتمال بیشتری دارد تا فضای لازم برای ایجاد رابطه ای صادقانه و خوب را ایجاد كند. منظور از همدلی آن است كه خود را جای دیگران بگذاریم و از دریچه‌ی چشم آنها به موضوع نگاه كنیم.

برای برخورد همدلانه، شما می‌توانید محتوای سخن طرف مقابل را به او باز گردانید تا بداند كه شما منظور او را دریافته‌اید و او را درك كرده‌اید.

فرض كنید شخص به شما می‌گوید: «احساس بدبختی می‌كنم و هیچ امیدی به آینده ندارم» می‌توانید با لحنی آرام به او بگویید: اینگونه فهمیدم که تو احساس شكست می‌كنی و از ادامه‌ی تلاش مأیوس شده‌ای. در واقع به جای اینكه لحن داوری به خود بگیرید حرف‌تان را طوری بیان می‌كنید كه به او نشان دهید احساس و اندیشه‌ی او را درك كرده‌اید.

در برخورد همدلانه به جای موافقت با طرف مقابل، با تكرار صحبت او، احساساتش را تصدیق كنید به طور مثال:

  • مثل اینكه تو احساس می‌کنی كه …

  • می‌خواهی بگویی كه …

3- پرس و جو: برای كسب اطلاعات بیشتر صورت می‌گیرد و با طرح سؤالات می‌توانیم از اندیشه و احساسات طرف مقابل خود آگاه شویم. برای اغلب افراد، ابراز خشم و گفتگو در مورد احساسات منفی خود كار سختی است. در این مواقع پرس و جو روش مناسبی است كه می‌توان از نظرات طرف مقابل آگاه شد و راه مقابله مناسب با مسأله را دریافت. در هنگام پرس و جو، لحن و تُنِ صدا از اهمیت بسیاری برخوردار است.

4- شفاف‌سازی: این كار نشان می‌دهد شما به آنچه طرف مقابل می‌گوید توجه دارید و احساساتی را که تجربه می‌كند، می‌شناسید. با استفاده از این روش مشخص می‌شود كه آنچه دیگران می‌گویند مهم است و شما می‌توانید مطمئن شوید كه احساسات وی را به درستی فهمیده‌اید یا نه؟

این روش را به چند طریق می‌توان به كار گرفت:

  • پرسش از موارد ابهام

  • تكرار آخرین عبارت فرد

  • خلاصه‌سازی نكاتی كه اصلی‌ترین قسمت های صحبت طرف مقابل است

5- خودگشایی: تلاشی است كه شما انجام می‌دهید تا دیگران را آگاه سازید كه شما چه كسی هستید؟ و در مورد عقاید، نگرش‌ها، ارزش‌ها و تجارب خود به دیگران اطلاعاتی می‌دهید كه در ارتباط شما با دیگران مؤثر است. از طریق خودگشایی، به دیگران اطمینان می‌دهید كه در احساسات، ترس ها و تردیدهای خود تنها نیستند. خودگشایی موجب نزدیكی با شخص دیگری می‌شود كه مشكلات یا نگرانی‌ها و تجارب مشابهی دارد، مثل این جمله: من هم یك روز مواد مصرف می‌كردم و می‌دانم كه خانواده نسبت به یك فرد معتاد چه برخوردی دارند.

6- اطلاع‌دهی: ارایه‌ی واقعیات به فرد مقابل بدون داوری و یا ارزیابی است.
مثال هایی از پاسخ‌های اطلاع‌رسانی شامل:

  • برای استفاده از خدمات مراكز گذری از ساعت 13- 9 می‌توانید به این آدرس مراجعه كنید.

  • شركت در دوره‌ی آموزشی گروه‌های همسان می‌تواند برای شما مفید باشد.

7- استفاده از عبارات با ضمیر «من»:

این روش بسیار ساده است. شما جمله را با عبارت «من احساس می‌كنم» شروع می‌كنید و بعد احساس خود را توصیف می‌كنید. مثال:

  • احساس می‌كنم كه تحقیر شده‌ام.

  • احساس بی‌صبری می‌كنم...

8- اطمینان‌دهی: اضطراب را كاهش می‌دهد و موجب افزایش حس اعتماد طرف مقابل می‌شود. در اطمینان دادن این معنی را می‌رسانیم كه در برخی از شرایط وجود احساسات یا افكار معینی «طبیعی» و «معمول» است.

به خاطر داشته باشیم كه از دادن پاسخ‌های نامناسب بپرهیزیم:

1- رفتار و احساسات شخص مقابل را تعبیر و تفسیر نكنیم. برخلاف شفاف‌سازی، این نوع پاسخ، افكار و احساسات و ارزش‌های شما را نیز بر پاسخ‌های طرف مقابل اضافه می‌كند. در واقع اینگونه به نظر می‌رسد كه شما می‌خواهید به طرف مقابل بگویید كه شما عاقل‌ترید و بیشتر از شخص دیگر می‌دانید.

2- استفاده صرف از پند و نصیحت: نصیحت‌كردن به این معنی است كه شما در وضعی قرار دارید كه دلایل مشكلات دیگران را می‌دانید و می‌دانید كه آنها چه باید انجام دهند یا انجام ندهند. در واقع شما دیگران را با سیستم ارزشی خود می‌سنجید و این موجب ایجاد مقاومت و تنفر در افراد می‌شود.

مثال‌هایی از پاسخهای نصیحت‌گونه:

  • اگر من به جای شما بودم حتماً این كار را می‌كردم.

  • شما نباید این كار را انجام می‌دادید.

مهارت قاطعیت و جرأت‌ورزی یكی از انواع ارتباطات اجتماعی و روابط بین ‌فردی است. كه روشی برای دست‌یابی به‌ یك زندگی سالم و مثبت است. فردی كه رفتار قاطع دارد از طریق مهارت‌های ارتباطی همراه عزت نفس با دیگران تعامل دارد. رفتار قاطع و جرأتمندانه‌ یعنی دفاع از حقوق خود و بیان افكار و احساسات خود به شیوه مستقیم، صادقانه و مناسب.

سه نكته‌ی اساسی در رفتار قاطع:

1) باید عواطف، احساسات و خواسته‌های خود را بیان كنیم.

2) شیوه‌ی بیان باید صریح، مستقیم و روشن باشد.

3) هنگام بیان، باید حقوق خود و دیگران را درنظر بگیریم.

برای رفتار به شیوه‌ی قاطع، بد نیست انواع رفتارهای دیگر را بشناسیم و تفاوت رفتار قاطع با این نوع رفتارها را بدانیم. معمولاً همه‌ی حالت‌های رفتاری در یكی از سه سبك زیر قرار می‌گیرد.

سبك‌های رفتاری

1- قاطع و جرأت‌مندانه

  • بیان خواسته‌ها با لحن مستقیم و غیر تهدیدكننده.

  • پافشاری بر حقوق خود بدون ضایع‌ كردن حقوق دیگران.

  • رعایت احترام نسبت به خود و سایرین.

  • گوش‌دادن و صحبت‌ كردن.

  • بیان احساسات مثبت و منفی.

  • قابل اعتماد بودن.

  • متعادل ‌بودن، آگاهی از آنچه می‌خواهید بگویید، استفاده از ضمیر من (مثل من احساس می‌كنم، من فكر می‌كنم)، برقراری ارتباط چهره به چهره با دیگران، استفاده از زبان بدن برای آنكه نشان دهد شما بر خواسته‌ی خود مصر و ثابت قدم هستید.

2- تهاجمی (پرخاشگرانه و سلطه‌جو)

  • بیان احساسات، عقاید و آرزوها به گونه‌ای كه موجب تجاوز و تهدید حقوق دیگران شود.

  • پافشاری بر احقاق حقوق خودتان بدون درنظر گرفتن حقوق دیگران.

  • خود را بر دیگران مقدم ‌داشتن.

  • دسترسی به اهداف، اما به خاطر جلب توجه دیگران.

  • رفتار سلطه‌جویانه، برای مثال: صدای بلند و فریادكشیدن، متوقع‌ بودن، گوش‌ ندادن به حرف دیگران، گفتن این عبارت كه شما اشتباه می‌كنید، به سمت جلو متمایل بودن، نگاه از بالا به پائین به دیگران داشتن، اشاره با انگشت به دیگران، تهدیدكننده و جنگجو.

3-  انفعالی

  • مهرطلبی، عدم جرأت برای بیان آنچه می‌خواهید، به دیگران اجازه بدهید كه جای ما تصمیم بگیرند.

  • عدم قاطعیت برای مطالبه حقوق خود.

  • سكوت‌كردن در مواقعی كه چیزی شما را آزار می‌دهد.

  • معذرت‌خواهی بیشتر از اندازه.

  • رفتارهای سلطه‌پذیری نظیر آرام صحبت‌كردن، خنده‌ی عصبی، شانه‌ی افتاده، اجتناب از اعلام عدم موافقت و نارضایتی، پنهان‌كردن صورت با دست

  • هر دو رفتار تهاجمی و انفعالی می‌تواند برای سلامت روانی و عاطفی فرد آسیب‌زا باشد. علاوه بر این، رفتارهای تهاجمی می‌تواند علاوه بر خود فرد برای دیگران نیز آسیب ایجاد کند.

فواید قاطعیت:

1- قاطعیت باعث افزایش اعتماد به نفس می‌شود.

2- موجب كاهش تعارض و فشار روانی می‌شود.

3- موجب رفتار محترمانه و عادلانه می‌شود.

4- برخورد موفقیت‌آمیز با مسائل را ممكن می‌سازد.

5- گرفتن حق خود و رد خواسته‌های نامعقول دیگران.

رفتارهای قاطع راهی به سوی زندگی به روش سالم و مثبت است و از مهمترین مهارت‌های زندگی محسوب می‌شود. فردی كه رفتار قاطع دارد از طریق مهارت‌های ارتباطی عزت نفس می‌تواند روابط سالم با دیگران برقرار سازد. اما برای رفتار قاطع، شما باید مهارت‌های بسیاری بیاموزید. شاید این كار در ابتدا دشوار باشد، اما با تمرین آسان‌تر شده و برای شما به صورت عادت در می‌آید.

رفتار قاطع بهترین روش جرأت‌ورزی برای دست‌یافتن به روابط بین‌ فردی می‌باشد. جرأت‌ورزی به انسان احساس خودكارآمدی و كنترل درونی می‌بخشد و این احساسات نیز در روابط متقابل با دیگران، اعتماد به نفس و عزت ‌نفس را تقویت می‌كنند.