کتاب آموزش پیشگیری از ایدز

کتاب آموزش پیشگیری از ایدز

امروزه انسان با شناخت دقیق عوامل بیماری و چگونگی گسترش آن، راه‌های پیشگیری از بیماری ها را هم شناسایی نموده و با شناخت راه‌های پیشگیری و به‌كار بردن آن می تواند قبل از ایجاد بیماری آن را كنترل نموده و از شیوع بیماری در جامعه جلوگیری نماید. بیماری ایدز كه از سه دهه پیش شروع شده و به سرعت در حال گسترش در همه‌ی جهان است، یك بیماری عفونی محسوب می‌گردد كه راه‌های انتقال منحصر به فرد این بیماری، آن را از سایر بیماری‌های عفونی متمایز می نماید. انتقال از راه روابط جنسی محافظت نشده، خون، وسایل تزریق و... باعث می‌شود تا این بیماری جزء بیماری‌های رفتاری طبقه بندی گردد. بنابراین راه‌های پیشگیری از این بیماری عفونی هم به‌ صورت ویژه بوده و با تغییر رفتار میسر خواهد بود.

اثرات اچ آی وی/ ایدز بر افراد و خانواده‌ها

با بروز نشانگان بالینی بیماری كه ناشی از ایجاد بیماری‌های همراه ویروس نقص ایمنی می‌باشند فرد ناخوش شده و نیاز به مراقبت و حمایت افزایش خواهد یافت و در صورت عدم كفایت خدمات پزشكی، بیمار فوت خواهد نمود كه این خود به افزایش افراد تحت تكفل و ایتام منجر خواهد گردید. در نتیجه خانواده شاهد اثرات مضر دیگری از جمله فشارهای روانی ناشی از ناخوشی و مرگ و افزایش ناامنی و كاهش رفاه خواهد بود. همچنین ابتلا به بیماری باعث از دست دادن درآمد، افزایش فقر و سوء تغذیه می‌شود و در نهایت خانواده با از دست دادن اعضای بالغ كه در سنین تولید مثل هستند دچار فقدان باروری و از هم گسیختگی خواهد شد.

اثرات اچ آی وی/ ایدز بر نظام‌های سلامت

در اثر گسترش عوارض ناشی از اچ آی وی، از منابع سلامت مانند تخت‌های بیمارستان، كاركنان، داروها و مراقبت در خانه (به دلیل ارایه مراقبت از افرادی كه دچار علایم بالینی ایدز شده‌اند)، بیشتر استفاده می‌شود و این امر باعث كاهش منابعی می‌شود كه می تواند در خدمات دیگر سلامت مصرف شوند.

همچنین اچ آی وی/ ایدز باعث بروز و شیوع مجدد بیماری‌های بازپدید مانند سل و مالاریا می‌گردد و مرگ و میر نوزادان و كودكان را افزایش می‌دهد و در نهایت اثرات ناامید‌كننده‌ ای در افزایش مرگ و میر و جذب منابع سلامت دارد.

اثرات اچ آی وی/ ایدز برثبات سیاسی و اجتماعی

مرگ و میر و مهاجرت ناشی از بیماری، باعث تغییرات جمعیتی می‌شود و خشونت ناشی از جرم، انگ و تبعیض افزایش می‌یابد.

از طرفی از دست‌دادن كاركنان بخش‌های اجتماعی، شامل خدمات آموزشی و اجتماعی باعث سستی زیرساخت فرهنگی شده و زمینه‌سازی بروز آسیب‌های اجتماعی را در پی دارد.

اثرات منفی اچ آی وی/ایدز بر بخش‌های تولید

از دست دادن منابع انسانی ناشی از ایدز، در بخش‌های حیاتی صنایع و كشاورزی به افزایش هزینه كار و كاهش سود كارخانه‌ها می‌انجامد و در نتیجه گران شدن مواد غذایی را در پی دارد.

گروه‌های هدف برنامه پیشگیری از ایدز

1- عموم جامعه

همه‌ی افراد جامعه در معرض خطر انتقال ویروس هستند. در ایران موج اول بیماری در بیماران مبتلا به هموفیلی رخ داد، موج دوم در گروه‌های با رفتار پرخطر مثل معتادان تزریقی اتفاق افتاد. اما در صورت بی توجهی، موج سوم در تن‌فروشان و كسانی كه رفتار ناسالم جنسی دارند و سپس در عموم جامعه به وقوع خواهد پیوست.

2- گروه‌های در معرض خطر(At risk)

این گروه‌ها شامل افرادی می‌شوند كه به رفتارهای پرخطر مثل تزریق مواد مبادرت نمی‌كنند؛ اما به دلایل مختلفی از جمله محیط زندگی و خانواده، سنین خاص، دوری از والدین و ... در معرض انجام رفتارهای پر خطر می‌باشند مثل جوانان، دانشجویان، فرزندان افراد سوء‌ مصرف‌‌كننده مواد و... که هنجارهای رفتاری آنان در حال شکل‌گیری می‌باشد. با مداخله‌ی مؤثر در این گروه می‌توان از شروع رفتارهای پرخطر پیشگیری نمود.

حتی در جوامع پیشرفته هم، زنان بیشتر در معرض خشونت و سوء استفاده جنسی قرار دارند. آن‌ها بیشتر دچار عمل جنسی محافظت نشده می‌شوند. تجاوز و آمیزش جنسی در شرایط تهدید و اجبار برای زنان به‌طور مكرر اتفاق می‌افتد.

از آن گذشته اندام جنسی زنان به دلیل شكل خاص، سطح مخاطی وسیع تر و داشتن لایه مخاطی نازك روی آن باعث انتقال بهتر ویروس‌ها و میكروب‌ها می‌شود.

همچنین اغلب به دلیل دسترسی كمتر زنان به آموزش، خدمات مراقبت و سلامت و دیگر خدمات اجتماعی و اقتصادی، به درمان عفونت‌های مقاربتی توجهی نمی‌شود كه موارد فوق باعث افزایش خطر انتقال اچ آی وی می‌گردد.

3- گروه‌های دارای رفتارهای پرخطر (High risk )

این افراد کسانی هستند که هم اکنون رفتار یا موقعیت پرخطر دارند مثل معتادان تزریقی، همسران‌ آن‌ها، تن‌فروشان، کسانی که رفتار جنسی غیر ایمن دارند، همسران افراد مبتلا به اچ‌ آی‌ وی، مبتلایان به بیماری‌های مقاربتی و.... با مشاورة صحیح و آموزش‌های مؤثر منجر به تغییر رفتار در این افراد می‌توان از انتقال بیماری به آنان جلوگیری نمود. همچنین با مشاوره و آزمایش داوطلبانه (VCT) و کنترل به موقع بیماری می‌توان از انتقال ویروس از افراد تازه مبتلا به افراد سالم پیشگیری نمود.

4- بیماران و كسانی كه مبتلا به اچ ای وی شده‌اند

در حال حاضر در برنامه‌های پیشگیری، به این گروه اهمیت ویژه‌ای داده می‌شود. به این معنی که با حمایت و مراقبت از بیماران و افراد اچ آی وی مثبت و با مشاوره صحیح به آنان، می‌توان علاوه بر توانمندسازی و بهبود كیفیت زندگی بیماران، از گسترش بیماری در بین افراد سالم پیشگیری نمود Positive Prevention)).

ویژگی‌ها و مشخصات كتاب

این كتاب با هدف آموزش پیشگیری از انتقال اچ ای وی  در بین افراد پرخطر و به دنبال اجرای برنامه كاهش خطر از سوی کمیته پیشگیری و کنترل ایدز معاونت امور فرهنگی و پیشگیری سازمان بهزیستی كشور تدوین شده است. این كتاب كه به زبان ساده نگاشته شده است حاصل كارگاه های آموزشی متعددی است كه در برنامه‌های آموزشی و توجیهی برای مربیان و كارگاه های آموزشی برای گروه های همسان برگزار شده است. هدف كتاب حاضر در درجه اول مربیان آموزش پیشگیری از ایدز، در درجه دوم گروه‌های آموزشگران همسان، در درجه سوم گروههای پرخطر و در درجه چهارم، سایر متخصصان و كارشناسان مسئول و علاقمند به پیشگیری از ایدز می‌باشد.

حال كه كشورمان همچون سایر كشورهای جهان بطور ناخواسته درگیر بیماری ایدز شده است و این بیماری به لحاظ نوع بیماری، فرایند بروز، شیوه‌های شیوع، روش های پیشگیری و درمان بسیار متفاوت با سایر بیماری‌ها است، و در حال حاضر پیشگیری تنها راه مبارزه با آن است لذا چاره‌ای جز آموزش روشن، شفاف و بی‌پرده و صریح این بیماری نیست. صد البته این كتاب مخصوص مطالعه و آموزش گروههای خاص است كه در بالا به آنها اشاره شد.

همچنان‌كه در جای‌ جای این كتاب ذكر شده است بهترین و مناسبترین راه‌های كاهش خطر ابتلا به اچ ای وی عبارتند از:

  • پایبندی به ارزش های اصیل مذهبی و پرهیز از هر گونه ارتباط جنسی خارج از شرع و قانون اسلامی

  • پایبندی به ارزش های خانوادگی و دوری از هر نوع روابط خارج از ازدواج

  • رعایت بهداشت زندگی و بویژه بهداشت جنسی

  • دوری از هر نوع سوء مصرف مواد  علی‌الخصوص مصرف به روش تزریقی

كتاب در 7 فصل آماده شده است. فصل اول كلیات بیماری، راه‌های انتقال و پیشگیری از ایدز را بیان می‌كند، فصل دوم به شیو‌های انتخاب و آموزش  گروه های همسان یا همتایان می‌پردازد، فصل سوم عفونت‌های آمیزشی و علائم آنها و ارتباط آنها با ایدز را بیان می‌كند، فصل چهارم به بحث مشاوره و تست اختیاری ایدز پرداخته است، فصل پنجم خدمات كاهش آسیب، فصل ششم به درمان اچ آی وی و بالاخره فصل هفتم آموزش مهارت‌های زندگی جهت پیشگیری از اچ آی وی را مورد بحث قرار داده است كه بحث اخیر از مباحث اساسی و مهم نه فقط برای افراد پرخطر بلكه برای تمامی نوجوانان، جوانان و بزرگسالانی است تا بهداشت و سلامتی خود را ارتقاء دهند.

امید است این كتاب به همراه كارگاه های آموزشی، سمینارها و سایر روش‌های موجود كه از سوی کمیته پیشگیری و کنترل ایدز معاونت امور فرهنگی و پیشگیری سازمان بهزیستی كشور اجرا می‌شود، بتواند در آموزش شبكه مربیان، آموزشگران همتا و افراد دارای رفتار پرخطر برای ابتلا به اچ ای وی یاری كننده باشد. نویسندگان كتاب از نظرات، پیشنهادات و انتقادات سازنده تمامی خوانندگان محترم خود را بی‌نیاز ندیده و از چنین اقدامات آنان سپاسگزار خواهند بود.

نویسندگان:

دکتر مجید رضازاده، دکتر کامبیز محضری، منیره آرزومندی، دکتر خدابخش احمدی