مراحل درمان با متادون

مراحل درمان با متادون

مراحل درمان با متادون

مرحلة القاء: «روزهای اول شروع درمان» بسیار اهمیت دارد هم از این جهت كه مقدار داروی روزانه فرد تعیین می شود و با ارزیابی هر روزه ( توسط ویزیت پزشك) داروی بیمار تنظیم می شود به نحوی كه علائم و نشانه های محرومیت از مواد از بین برود و هم در صورت نیاز، افزایش دوز دارو به تدریج (حداكثر 5 – 10 میلی گرم در روز و 30 میلی گرم در هفته) انجام می شود تا از مسمومیت با متادون جلوگیری گردد. در روز اول شروع نیز حداكثر مقدار تجویزی نباید بیش از 40 میلی گرم باشد.

متادون به شكل قرصهای 5 و 20 و 40 میلی گرمی و شربت (5 میلی گرم در 1 سی سی) عرضه می شود. در روزهای اول تا زمان تثبیت دارو و وضعیت فرد، خطر مسمومیت بسیار بیشتر از مراحل بعدی درمان است، به همین دلیل مراقبت و احتیاط بیشتری در این روزها لازم است، همچنین به دلیل اینكه ممكن است اثرات خواب آلودگی، سرسبكی و گیجی و غیره برای فرد تحت درمان متادون عارض شود، از رانندگی و كار با ماشین ها و دستگاه های حساس باید خودداری كرد.

نوشیدن مشروبات الكلی و مصرف داروها (بخصوص داروهای مسكن و خواب آور) می تواند عوارض متادون و مسمومیت با آن را تشدید كند.

دورة تثبیت: پس از طی شدن مرحلة القاء، و مشخص شدن مقدار داروی روزانه فرد و سركوب علائم محرومیت و خماری و وسوسه ها و تنظیم نهایی آن، مرحلة تثبیت شروع می شود دوز این دوره معمولاً بین 120 – 60 میلی گرم خواهد بود. (12 تا 24 قرص یا سی سی) هرچند در صورت لزوم با احتیاطات لازم مقادیر بیشتر از 120 میلی گرم هم می تواند تجویز شود، مقادیر كمتر از 60 میلی گرم ممكن است نتواند به خوبی از ادامة مصرف مواد جلوگیری كند.

متادون باید روزانه و یكباره مصرف شود، و تقسیم دوزهای آن به 2 یا چند بار در روز از تأثیر اصلی آن می كاهد. معمولاً تأثیر متادون در بدن 36 – 24 ساعت است كه معمولاً از روز 7 – 5 درمان اثر 24 ساعته آن اتفاق می افتد، اثر طولانی مدت متادون، ویژگی و امتیاز اصلی آن به مواد و دیگر داروهای افیونی است، و اگر قرار باشد دوز متادون تقسیم شود و 2 یا چند بار در روز مصرف شود، این امتیاز حذف و فرد اشتغال فكری دائم برای مصرف دارو در ساعتهای مختلف روز را خواهد داشت و تثبیت وی نیز دچار تزلزل خواهد شد.

در عین حال، برنامة درمان متادون زمانی به اهداف خود دست می یابد كه داروی متادون تحت نظارت مركز درمانی یا كاهش آسیب مصرف شود، نظارت بر مصرف متادون در واحد درمانی متادون علاوه بر اینكه از نشت دارو به جامعه و زیانهای آن جلوگیری می كند، به درمان فرد كمك می كند و سبب می شود تا تثبیت بهتر انجام شود، و از تغییرات مكرر دارو و تزلزل وضعیت درمانی پیشگیری می كند. در بعضی از مدلهای برنامة متادون، بعد از 3 – 2 ماه داروی منزل نیز شروع می شود كه در ابتدا هفته ای 1 روز، و در ماههای بعد به تدریج اضافه شده و به هفته ای 6 روز یا بیشتر هم می رسد. (در حال حاضر در ایران در مراكز درمانی به هفته ای 6 روز می رسد ولی در مراكز كاهش آسیب (مراكز گذری) داروی منزل )داده نمی شود، داروی منزل تنها برای كسانی می تواند شروع شود كه به وضعیت تثبیت رسیده باشند، مصرف مواد كاملاً قطع شده باشد و آزمایشهای مواد فرد منفی باشد و فرد تمام مقررات مركز درمانی را رعایت كرده باشد. (از مهمترین موارد مقررات این است كه غیبت نداشته باشد.) پس از تثبیت و در مرحلة نگهدارنده، فرد با دوز مشخص شده به درمان ادامه می دهد.

در صورت غیبت و عدم مراجعه تا سه روز، لازم است كه مجدداً ارزیابی انجام گیرد و دوز دارو تنظیم شود.

در بعضی از مراكز، مداخلات روانشناختی – اجتماعی همزمان صورت می گیرد، و در دیگر واحدهای درمانی از طریق ارجاع به مراكز تخصصی تر مشاوره و گروه درمانی و مددكاری انجام می گیرد. درمانهای روانشناسی و مددكاری نتایج درمانی را بهبود می بخشند و فرد را آماده می كنند تا بازگشت بهتری به اجتماع داشته باشد، معمولاً هر سه تا 4 ماه هدفهای درمانی مرور و بازبینی می شوند.

در طول درمان نگهدارنده انتظار می رود فرد از لحاظ جسمی، روانی و اجتماعی ارتقاء یابد به شكلی كه مشكلات جسمی و روانی وی كمتر شده، بتواند ارتباط بهتری با اطرافیان و خانواده خود برقرار كند، از لحاظ وضعیت شغلی نیز بهبود یابد و دارای شغل ثابتی شود و عملكرد مثبت وی در محیط كار و خانواده و اجتماع افزایش یابد